Amerikaans Hooggerechtshof bekrachtigt sportverbod voor transgender leerlingen

Het hoogste gerechtshof van de Verenigde Staten heeft op 30 juni 2026 met een meerderheid van 6 tegen 3 geoordeeld dat staatswetten die transgender meisjes en vrouwen uitsluiten van school- en universiteitssport voor meisjes en vrouwen niet in strijd zijn met de grondwet. De uitspraak volgt op twee gevoegde zaken uit Idaho en West Virginia, waar ouders van transgender leerlingen de betreffende staatswetten hadden aangevochten. Voor gendersport.nl is dit een belangrijk moment: het is de eerste keer dat de hoogste rechter van de VS zich definitief uitspreekt over een vraag die de Amerikaanse sportwereld al jaren verdeelt.

Waar de zaak om draaide

Idaho was in 2020 de eerste Amerikaanse staat met een wet die sportcompetities voor meisjes en vrouwen op school en universiteit koppelt aan het geboortegeslacht. West Virginia volgde kort daarna. Tegenstanders van de wetten stelden dat uitsluiting op basis van transgender-zijn in strijd is met de grondwettelijke gelijke behandeling en met titel IX, de onderwijswet die sekseongelijkheid in door de federale overheid gefinancierd onderwijs verbiedt. De staten verdedigden hun wetten met het argument dat een aparte, op geboortegeslacht gebaseerde categorie juist nodig is om meisjes en vrouwen een eerlijke en veilige sportcompetitie te garanderen. Het Hooggerechtshof volgde die laatste redenering en oordeelde dat de wetten een legitiem doel dienen en dus overeind kunnen blijven.

Gevolgen voor meer dan de helft van de Amerikaanse staten

Doordat de uitspraak een principiële vraag beantwoordt en niet alleen de twee concrete zaken, werkt hij door in de wetgeving van meer dan 25 staten die de afgelopen jaren vergelijkbare regels hebben ingevoerd. Rechtszaken tegen die wetten, die in afwachting van deze uitspraak op de plank lagen, kunnen nu worden afgehandeld met de uitspraak van het Hooggerechtshof als leidraad. Voor scholen en universiteiten in die staten betekent het dat de bestaande sportregels, die de deelname aan meisjes- en vrouwencompetities al aan geboortegeslacht koppelden, hoe dan ook stand kunnen houden. De uitspraak volgt op eerdere stappen van onder meer de NCAA, die de deelname van transgender vrouwen aan het damesprogramma al had beperkt, en sluit aan bij het beleid dat internationale sportbonden als World Athletics en World Aquatics de afgelopen jaren hebben ingevoerd.

Een uitspraak die niet op zichzelf staat

De uitspraak van het Hooggerechtshof komt niet uit de lucht vallen. Zij volgt op jaren van discussie in de Amerikaanse schoolsport, gevoed door individuele casussen zoals die van Lia Thomas in het zwemmen en Payton McNabb in het volleybal, en op een reeks besluiten van internationale sportbonden om de vrouwencategorie aan geboortegeslacht te koppelen. Voor- en tegenstanders zijn het oneens over wat de uitspraak betekent: voorstanders zien de bescherming van een eerlijke vrouwencategorie bevestigd, tegenstanders spreken van een juridische stap terug voor transgender jongeren die willen sporten met leeftijdsgenoten. Beide kampen zijn het er wel over eens dat de zaak, na jaren van uiteenlopende uitspraken bij lagere rechtbanken, voorlopig een einde maakt aan de juridische onzekerheid in de Verenigde Staten.